Rechten #
Iedereen die valt onder de “Richtlijn Tijdelijke Bescherming van de Europese Unie” (de Richtlijn) kan in Nederland werken tegen betaling. Dit zijn mensen met bijvoorbeeld een paspoort uit Oekraïne. Andere mensen met een geldige verblijfstatus in Oekraïne van voor de oorlog komen in aanmerking tot 4 maart 2023, dan stopt deze regeling voor deze groep mensen .
Plichten #
Zodra je betaald gaat werken heeft dit gevolgen voor je leefgeld: het wordt stopgezet of verminderd met je inkomen uit werk. Geef daarom tijdig door aan de gemeente waar je woonachtig bent dat je bent gaan werken. Ook als je stopt met werken geef je dit tijdig door zodat je weer leefgeld ontvangt. Verder moest je tot 1 augustus 2022 een Nederlandse zorgverzekering nemen, maar deze picht is vervallen als je onder de Richtlijn valt.
Let op dat je mogelijk kinderbijslag kunt ontvangen voor inwonende kinderen tot 18 jaar als je werkt en geen leefgeld meer ontvangt. Zie ook leefgeld.
Wat heb je nodig #
Om te gaan werken tegen betaling heb je allereerst een inschrijving nodig in het Basisregister Personen (BRP) van de gemeente waar je woont. Als je dat hebt gedaan ontvang je het Burger Service Nummer (BSN) wat je werkgever nodig heeft om je aan te melden bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). Daarnaast heb je vanaf september – als het IND zover is – een sticker in je paspoort nodig of een kaart die bewijst dat je onder de richtlijn Tijdelijke Bescherming valt en dus mag werken. Als je een diploma nodig hebt voor de baan lees hieronder het topic over herwaardering. Let op: zolang je geen sticker hebt mag je als je onder de richtlijn valt gewoon werken.
Tenslotte is voor betaling van het loon een (Nederlandse) bankrekening nodig, bijvoorbeeld een gratis bankrekening (3 maanden) via Bunq bank, of een van de andere banken.
Gunstig of niet ? #
Let op: deze bedragen waren geldig tot 1 februari 2023. Het loont altijd om te werken, maar controleer vooraf goed of je een vast aantal uren werkt zodat er een minimuminkomen wordt verdiend.
Natuurlijk is werken fijn en geeft het voldoening en afleiding van de situatie in het thuisland. Als je betaald werk gaat verrichten let op de volgende punten:
- Het leefgeld wat maandelijks wordt uitgekeerd wordt stopgezet of verminderd met je inkomen
- Als je enkel Oekraïens of Russisch spreekt dan kan je inkomen lager zijn, maar nooit lager dan het minimuminkomen voor jouw leeftijd. Onder 21 jaar verdien je een lager minimuminkomen.
- Op basis van het aantal gewerkte uren per maand en je leeftijd kan je financieel beter of slechter uitkomen.
- Huisvesting in combinatie met een baan wordt soms aangeboden wat fijn kan zijn in verband met de woningcrisis in Nederland als het gastgezin geen optie meer is. Maar let op: baan kwijt – woning kwijt. Voor de woning wordt verder een bedrag betaald per maand wat van het salaris wordt ingehouden, wat nooit groter mag zijn dan 25% van het minimumloon dat je verdient op jouw leeftijd.
Contract #
Om te gaan werken ga je een arbeidscontract aan. In dit contract staan de regels waaraan je moet voldoen, het loon dat je ontvangt, eventuele regelingen met betrekking tot vakantiedagen en aanwezigheid op het werk. Veel contracten vallen onder een Collectieve Arbeidsovereenkomst, CAO. Deze verschilt per sector: zo is er een CAO voor de horeca, de tuinbouw etc. In de CAO staan nog meer rechten en plichten voor het werk dat je doet. Hieronder staan enkele van die rechten genoemd, bijvoorbeeld bij ontslag. Werken zonder arbeidscontract mag in principe niet. Ook als je vragen hebt over een contract of over de werkomstandigheden, dan kun je terecht bij verschillende instanties:
- een vakbond, zoals CNV of FNV – in principe betaald maar soms bieden ze ook advies voor niet-leden
- een jurist, bij conflicten over het contract. Dit kan via het Juridisch Loket.
- bij gevaarlijke/onveilige werkomstandigheden: kun je een klacht indienen bij de arbeidsinspectie
Ontslag en rechten #
Als je onverhoopt wordt ontslagen en daardoor geen inkomen meer kan verwerven, dan val je in Nederland in bepaalde gevallen onder de werknemersverzekering tegen werkloosheid : werkloosheidsverzekering of WW. Dit betekent dat je tijdelijk een bedrag ontvangt van het UWV zolang je beschikbaar bent voor werk. Dit bedrag is gebaseerd op je eerdere inkomen, maar is minder dan wat je oorspronkelijk verdiende. Het geldt alleen als je al minimaal 26 weken hebt gewerkt van de laatste 36 weken voordat je ontslag kreeg (de “wekeneis”). Beschikbaar zijn voor werk betekent in veel gevallen actief solliciteren naar een baan en dit te kunnen aantonen aan het UWV. Bij de aanvraag van een WW-uitkering worden deze eisen met je besproken.
Als indicatie van wat je kan verwachten voor een WW-uitkering nemen we het voorbeeld van Sofia, die 865 euro per maand verdiende: Toen zij ontslag kreeg voldeed ze aan de wekeneis. Er is ook nog een jareneis – maar die beschouwen we als niet van toepassing: Sofia ontvangt maximaal 3 maanden WW uitkering. Voor de eerste 2 maanden ontvangt zij 680 euro bruto per maand, inclusief 8% vakantiegeld. Dit is netto 680 euro. De laatste maand ontvangt Sofia 635 euro. Daarna kan zij weer leefgeld ontvangen van de overheid.
Als je zelf ontslag neemt of Nederland definitief verlaat heb je geen recht op WW-uitkering. Echter, omdat je valt onder de Richtlijn heb je wederom recht op leefgeld van de overheid zolang je in Nederland verblijft.
Tijdens je werk heb je ook rechten: zo heb je recht op een veilige werkplek en mag je niet worden gediscrimineerd. Lees de site Workinnl.nl voor meer belangrijke informatie over die rechten. Ook als je een baan zoekt heb je rechten: zo hoef je in principe niet te betalen om een baan te krijgen of te houden. Let op als je advertenties of aanbiedingen krijgt van bedrijven die je tegen betaling een vacature bieden – er zijn voldoende alternatieven om gratis vacatures in te zien (voorbeelden: indeed.nl, nationalevacaturebank.nl, etc.).
Zorgverzekering #
Je had een zorgverzekering nodig zodra je gaat werken maar dit is vervallen per 1 augustus 2022 als je onder de Richtlijn valt. Zie zorgverzekering.
Diploma herwaardering #
Het Informatiecentrum Diploma Waardering biedt Oekraïense vluchtelingen gratis een service aan om het diploma – nodig voor een baan – te laten herwaarderen. Dien hiervoor een aanvraag in op de website www.idw.nl
Na de aanvraag moet je via e-mail nogmaals contact opnemen met de organisatie om als Oekraïner je diploma te laten herwaarderen, geef daarvoor je aanvraagnummer door – dit proces zal eind juni in de website worden opgenomen zodat een aparte mail niet meer nodig is.
Je hebt nodig:
- Paspoort of identiteitskaart
- Kopie van het diploma
- Kopie van de cijferlijst
- Als diploma en cijferlijst niet in het Nederlands, Engels, Frans of Duits staan: een beëdigde vertaling van de documenten is dan nodig.
Meer informatie #
Workinnl.nl – dit is informatie van de overheid, welke op dit moment wordt vertaald in Russisch en Oekraïens. Tot die tijd zie Vertaalde documenten voor vertaalde informatie.
IND informatiepagina – hier vind je informatie over de aanvraag van het “bewijs van verblijf” dat in de loop van junj op afspraak kan worden opgehaald bij de IND. Dit is vanaf september nodig om te kunnen werken, tot die tijd volstaat het paspoort.
Werkbedrijf rijk van Nijmegen – deze website biedt verschillende banen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Ervaringen met deze website zijn verschillend, in sommige gevallen zijn er berichten dat werkgevers en werknemers moeilijk in contact komen, ook de voorwaarden voor een afspraak – zoals het moeten meenemen van een eigen tolk – maakt deze service lastig danwel onmogelijk voor gasten uit Oekraïne.
Pavel Stotcko uit Nijmegen heeft een video in het Russisch gemaakt voor vluchtelingen uit Oekraïne over werk en aanverwante zaken.
UWV – hier staat informatie voor werkgevers op bij het in dienst nemen van mensen die onder de Richtlijn vallen zodat zij vrijstelling krijgen voor een vergunning.
IDW – Informatiecentrum Diploma Waardering om je Oekraïense diploma in Nederland te laten herwaarderen die je nodig hebt voor een baan
